گفت وگو با کارشناسان درباره صدور مجوز براي شرکت هاي بازاريابي شبکه اي

دکتر شهريار عزيزي در پاسخ به اين سوال خراسان که تعريف بازاريابي شبکه اي چيست؟ گفت: منظور از بازاريابي شبکه اي به کارگيري شبکه هاي اجتماعي براي بازاريابي و فروش ارزش است و بازاريابي شبکه اي گاهي اوقات بازاريابي چند سطحي، بازاريابي مشارکتي، بازاريابي مستقيم مصرف کننده و توزيع تعاملي ناميده مي شود، بازاريابي شبکه اي عبارت است از نوعي مدل کسب و کار که از ترکيب بازاريابي مستقيم و حق امتياز تشکيل مي شود، بنابراين بازاريابي شبکه اي به خودي خود نوعي کسب و کار نيست بلکه يک استراتژي بازاريابي است.استاد دانشکده مديريت دانشگاه شهيدبهشتي در پاسخ به اين  سوال که تفاوت هاي شرکت هاي بازاريابي شبکه اي و شرکت هاي هرمي در چيست؟ گفت: در ابتدا بايد توجه داشته باشيم که بازاريابي شبکه اي يک ابزار تجاري و اقتصادي مشروع و قانوني است که به توسعه اقتصادي و توليد کمک مي کند آن چه که نامطلوب بوده و جنجال هاي فراوان به همراه دارد ساختار هرمي است.

استاد بازاريابي دانشگاه شهيدبهشتي ۹ تفاوت عمده شرکت هاي بازاريابي شبکه اي با شرکت هاي هرمي را به شرح ذيل بيان مي کند.

اولين و مهم ترين تفاوت بازاريابي شبکه اي، با شرکت هاي هرمي در اين است که در بازاريابي شبکه اي حق عضويت براي ورود به شبکه بسيار پايين است يا وجود ندارد يا در پايان فعاليت عودت داده مي شود اما در ساختارهاي هرمي رقم حق عضويت اجباري و بالاست و در پايان عودت داده نمي شود.

دومين تفاوت ساختارهاي هرمي با بازاريابي شبکه اي در اين است که در ساختار هرمي کالايي رد و بدل نمي شود که البته براي پوشش اين موضوع در کشور ما شرکت هاي هرمي در ابتدا يک تکه کاغذ و سپس محصولاتي ديگر را رد و بدل مي کردند اما در ساختار بازاريابي شبکه اي يک محصول يا محصول هاي اقتصادي به فروش مي رسد.

سومين تفاوت بازاريابي شبکه اي با ساختارهاي هرمي اجباري بودن خريد کالا در ساختار هرمي و اختياري بودن آن در ساختار بازاريابي شبکه اي است، در ساختار هرمي عمداً قيمت کالا را بالاتر از قيمت واقعي قرار مي دهند تا پوششي براي حق عضويت افراد درست کنند.

چهارمين تفاوت اين دو ساختار عبارت است از نسبت ارزش کالاي مشابه خارجي به کالاي داخل شبکه که اين نسبت در بازاريابي شبکه اي نزديک به يک است ولي در شرکت هاي هرمي بسيار کمتر از يک است به عبارت واضح تر کالاي مشابه کالايي که در شرکت هاي هرمي به فروش مي رسد در بازار بسيار ارزان تر از کالاي داخل شبکه هرمي مي باشد.

پنجمين تفاوت اين که در بازاريابي شبکه اي برگشت محصول طبق شرايطي قابل انجام است در حالي که در ساختار هرمي برگشت کالا غيرممکن مي باشد و اما ششمين تفاوت اين دو ساختار اين است که در بازاريابي شبکه اي مبناي ايجاد ارزش، ارزشمند بودن خود کالاست اما در شرکت هاي هرمي مبنا جذب تعداد اعضاست.

دکتر عزيزي هفتمين تفاوت اين دو ساختار را در قانوني و غيرقانوني بودن هر کدام مي داند و مي گويد: شرکت هاي بازاريابي شبکه اي در اکثر کشورها قانوني است ولي شرکت هاي هرمي در اکثر کشورها از جمله آمريکا غيرقانوني است.

اين استاد بازاريابي هشتمين تفاوت را کاذب و غيرقانوني بودن اشتغال در شبکه هاي هرمي مي داند اما در شرکت هاي بازاريابي شبکه اي افق کسب و کار را مثبت و قانوني مي داند.

نهمين تفاوت اين دو ساختار در اين است که تقريبا همه مراجع ساختارهاي شرکت هاي هرمي را غيرمشروع مي دانند.

فروپاشي در ساختارهاي هرمي غيرقابل اجتناب است

اسماعيل مهدي زاده، کارشناس ارشد مديريت بازرگاني درباره تفاوت هاي ساختار هرمي با شرکت هاي بازاريابي شبکه اي به خراسان گفت: در شبکه هاي هرمي با سوء استفاده از جلب اعتماد افرادي که به اشکال مختلف آشنايي قبلي با هم دارند تعداد اعضاي شبکه افزايش مي يابد و در يک مرحله شبکه به اشباع مي رسد بنابراين فروپاشي در ساختارهاي هرمي غيرقابل اجتناب است و وقتي شبکه فرو مي ريزد افراد رأس شبکه زيان نمي کنند اما اعضاي پايين هرم دچار ضرر و زيان مي شوند اما در ساختارهاي بازاريابي شبکه اي ما چنين مکانيزمي نداريم در اين ساختار افراد براساس يک سيستم فروش واقعي در درصدي از سود فروش يک کالاي اقتصادي سهيم مي شوند بنابراين اين ساختار فروپاشي ندارد و فروش ها و سودها واقعي است. اين کارشناس ارشد مديريت بازرگاني مي افزايد: در ساختارهاي هرمي عمده افراد زيان مي بينند و تنها عده انگشت شماري سود سرشاري به دست مي آورند و از آن جا که اساس اين ساختار بر مبناي اعتماد است وقتي بسياري از افراد زيان مي بينند، حس اعتماد اجتماعي و عمومي افراد به شدت تخريب مي شود اما در ساختارهاي بازاريابي شبکه اي همه افراد به نسبت ميزان فروش در سود سهيم مي شوند در عين حال کارشناسان تاکيد مي کنند که در صورت صدور مجوز فعاليت براي چنين شرکت هايي بايد نظارت دقيق و مستمر بر کار آن ها صورت گيرد تا به سمت ساختارهاي هرمي انحراف پيدا نکنند.